Ως το 2050 η παγκόσμια αλιεία θα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μόνο του μισού πληθυσμού της Γης
Οι θάλασσες «στερεύουν» από ψάρια
Μπακαλιάροι, τόνοι, ξιφίες και άλλα είδη τείνουν να εξαφανιστούν από τα ελληνικά πελάγη
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΑΧΗΤΡΑΤΣΑ
Το μέλλον των ωκεανών του πλανήτη δεν ήταν ποτέ άλλοτε πιο αβέβαιο. Ενενήντα χρόνια υπεραλίευσης έχουν οδηγήσει τους θαλάσσιους πληθυσμούς στο χείλος της οικολογικής καταστροφής. Οι επιστήμονες προειδοποιούν για τους σοβαρούς κινδύνους καθώς, όπως προβλέπουν, ως το 2050 η παγκόσμια αλιεία θα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες για πρωτεΐνη ψαριού μόνο του μισού πληθυσμού της Γης. Για τον υπόλοιπο μισό δεν θα έχουν απομείνει παρά μέδουσες και άλλα ασπόνδυλα. Παρά τις προειδοποιήσεις και παρά το γεγονός ότι οι παλαιοί ψαρότοποι στερεύουν, η κοντόφθαλμη αλιευτική βιομηχανία διαρκώς επεκτείνεται σε νέα αλιευτικά πεδία.
Το μέγεθος μετράει
Οπως αποδεικνύει μελέτη του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ η οποία είχε βασιστεί σε συλλήψεις ψαριών, κεφαλόποδων και καρκινοειδών (από το 1950 ως το 2001), με βάση στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας αλλά και του FΑΟ (Food and Αgriculture Οrganization), παρόμοια δείχνει να είναι η κατάσταση και στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια σε άλλοτε πλούσιες αλιευτικές περιοχές, όπως ο Σαρωνικός και ο Θερμαϊκός Κόλπος, το Θρακικό Πέλαγος και το Νότιο Αιγαίο, η ψαριά περιλαμβάνει ολοένα μικρότερα σε μέγεθος ψάρια ενώ σπανίζουν είδη που άλλοτε αφθονούσαν, όπως ο μπακαλιάρος, τα ροφοειδή, ο ξιφίας, ο τόνος, το χριστόψαρο. Εκτιμάται ότι τα τρία τέταρτα των εμπορικών ειδών γίνονται αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης. Και δεν φτάνει μόνο αυτό: το ένα τρίτο των ψαριών που αλιεύονται- περίπου 32 εκατ. τόνοι ετησίως- ρίχνεται και πάλι στη θάλασσα διότι δεν συμφέρει να φθάσει στις ιχθυόσκαλες. Σύμφωνα με τον Οργανισμό για τα Τρόφιμα και τη Γεωργία των Ηνωμένων Εθνών (Food and Αgriculture ΟrganisationFΑΟ) για κάθε γαρίδα που τρώμε πετιέται στο πέλαγος ψαριά 10 ως 20 φορές μεγαλύτερη. «Από όλους τους φυσικούς πόρους του πλανήτη γρηγορότερα
{0}μειώνονται οι πληθυσμοί των ψαριών» αναφέρεται σε έκθεση του οργανισμού. Και αυτό διότι συνηθίζουμε να καταναλώνουμε ολοένα μικρότερα σε μέγεθος ψάρια, δηλαδή τρώμε τα μικρά προτού προλάβουν να αναπαραχθούν. Παρ΄ ότι όμως «το μέγεθος μετράει», όπως διατείνεται το σχετικό σλόγκαν της Greenpeace, κανείς δεν ενδιαφέρεται αν, για παράδειγμα, τα μπαρμπούνια πρέπει να γεννήσουν την άνοιξη και μετά να ξεκινήσει η αλιεία τους. Σπανίως οι αλιείς τηρούν τις περιόδους πλήρους απαγόρευσης για την προστασία των γόνων. Ετσι η βιολογική αλυσίδα έχει καταστραφεί και τα εμπορικά είδη σπανίζουν. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι πολλά από τα ψάρια που πωλούνται στους πάγκους των ψαράδικων ή στα σουπερμάρκετ δεν προέρχονται από τις ελληνικές ή τις ευρωπαϊκές θάλασσες, αλλά από χώρες της Αφρικής, της Νότιας Αμερικής και της Ασίας. Στη χώρα μας από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950 ο όγκος των αλιευμάτων αυξανόταν με ταχύτατους ρυθμούς, με αποκορύφωμα το 1994. Ωστόσο τα τελευταία δεκατέσσερα χρόνια παρατηρείται κάθετη πτώση, κυρίως στα μεγάλα σε μέγεθος ψάρια.
Καταστροφική Συνθήκη

Ψαράδες έχουν μόλις αλιεύσει στα νερά του Ναυπλίου τόνους βάρους 70 κιλών. Δεξιά, ψαράς από το Τολό μεταφέρει με κάπως ανορθόδοξο τρόπο ξιφία... που σπαρταρά. Ο τόνος και ο ξιφίας συγκαταλέγονται στα είδη ψαριών που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν από τις ελληνικές- και όχι μόνο- θάλασσες
ΕURΟΚΙΝΙSS Αν και τα στατιστικά και επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος, όσες προσπάθειες έγιναν για να δοθεί λύση σε αυτό δεν έφεραν αποτέλεσμα. Μία από τις πρώτες διεθνείς απόπειρες διάσωσης των ιχθυαποθεμάτων αποδείχθηκε καταστροφική. Η Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τον νόμο για τη θάλασσα, που υπογράφηκε το 1979, επέκτεινε τα εθνικά δικαιώματα αλιείας στα 200 μίλια από τις ακτές κάθε χώρας. Περιέλαβε όμως και μια διάταξη σύμφωνα με την οποία, εφόσον υπήρχε πλεόνασμα αποθεμάτων ψαριών για τις εθνικές ανάγκες στη συγκεκριμένη ζώνη, η χώρα μπορούσε να πωλήσει τα δικαιώματά της σε ξένους στόλους. Ετσι άρχισαν οι βιομηχανικοί στόλοι των ανεπτυγμένων χωρών να... αλωνίζουν σε χώρες της Δυτικής Αφρικής όπου υπάρχει τεράστια διαφθορά. Παρά τις επιστημονικές μελέτες και τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την ανεπανόρθωτη ζημιά στα αποθέματα ψαριών της Δυτικής Αφρική, η πρακτική αυτή εξακολουθεί να εφαρμόζεται ως και σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2002, την ίδια χρονιά που ευρωπαϊκή έκθεση έδειχνε ότι τα αποθέματα ψαριών της Σενεγάλης είχαν μειωθεί κατά 75% στη διάρκεια της τελευταίας 15ετίας, οι Βρυξέλλες αγόρασαν για μία τετραετία τα δικαιώματα αλιείας του τόνου και των βενθοπελαγικών ψαριών στις ακτές της Σενεγάλης, καταβάλλοντας περίπου 2,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Το 2006 η πρόσβαση για 43 ευρωπαϊκά αλιευτικά σκάφη στις ακτές της Μαυριτανίας αγοράστηκε έναντι περίπου 30 εκατ. ευρώ ετησίως. Υπολογίζεται ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στην ανεργία 400.000 δυτικοαφρικανούς ψαράδες ενώ για εκατομμύρια Αφρικανούς που εξαρτώνται από τα ψάρια για την πρόσληψη λευκώματος η κατανάλωση έχει μειωθεί από 9 σε 7 κιλά ετησίως. Ως το 2050 η παγκόσμια αλιεία θα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μόνο του μισού πληθυσμού της Γης Οι θάλασσες «στερεύουν» από ψάρια Μπακαλιάροι, τόνοι, ξιφίες και άλλα είδη τείνουν να εξαφανιστούν από τα ελληνικά πελάγη ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΜΑΧΗΤΡΑΤΣΑ Φωτογραφίες της Greenpeace που καταδεικνύουν το πρόβλημα. Αριστερά, το επιτρεπόμενο προς αλιεία μέγεθος της κουτσομούρας (πάνω) και τα μεγέθη που... καταλήγουν σήμερα στο τραπέζι μας. Στο μέσον, ένα χταποδάκι προς βρώσιν. Σίγουρα το βάρος του δεν πλησιάζει καν το επιτρεπόμενο (μισό κιλό). Δεξιά, ένα τυπικό πιάτο ψαρικών σε όλο του το... λιλιπούτειο μεγαλείο Το μέλλον των ωκεανών του πλανήτη δεν ήταν ποτέ άλλοτε πιο αβέβαιο. Ενενήντα χρόνια υπεραλίευσης έχουν οδηγήσει τους θαλάσσιους πληθυσμούς στο χείλος της οικολογικής καταστροφής. Οι επιστήμονες προειδοποιούν για τους σοβαρούς κινδύνους καθώς, όπως προβλέπουν, ως το 2050 η παγκόσμια αλιεία θα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες για πρωτεΐνη ψαριού μόνο του μισού πληθυσμού της Γης. Για τον υπόλοιπο μισό δεν θα έχουν απομείνει παρά μέδουσες και άλλα ασπόνδυλα. Παρά τις προειδοποιήσεις και παρά το γεγονός ότι οι παλαιοί ψαρότοποι στερεύουν, η κοντόφθαλμη αλιευτική βιομηχανία διαρκώς επεκτείνεται σε νέα αλιευτικά πεδία. Το μέγεθος μετράει Οπως αποδεικνύει μελέτη του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ η οποία είχε βασιστεί σε συλλήψεις ψαριών, κεφαλόποδων και καρκινοειδών (από το 1950 ως το 2001), με βάση στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας αλλά και του FΑΟ (Food and Αgriculture Οrganization), παρόμοια δείχνει να είναι η κατάσταση και στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια σε άλλοτε πλούσιες αλιευτικές περιοχές, όπως ο Σαρωνικός και ο Θερμαϊκός Κόλπος, το Θρακικό Πέλαγος και το Νότιο Αιγαίο, η ψαριά περιλαμβάνει ολοένα μικρότερα σε μέγεθος ψάρια ενώ σπανίζουν είδη που άλλοτε αφθονούσαν, όπως ο μπακαλιάρος, τα ροφοειδή, ο ξιφίας, ο τόνος, το χριστόψαρο. Εκτιμάται ότι τα τρία τέταρτα των εμπορικών ειδών γίνονται αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης. Και δεν φτάνει μόνο αυτό: το ένα τρίτο των ψαριών που αλιεύονται- περίπου 32 εκατ. τόνοι ετησίως- ρίχνεται και πάλι στη θάλασσα διότι δεν συμφέρει να φθάσει στις ιχθυόσκαλες. Σύμφωνα με τον Οργανισμό για τα Τρόφιμα και τη Γεωργία των Ηνωμένων Εθνών (Food and Αgriculture ΟrganisationFΑΟ) για κάθε γαρίδα που τρώμε πετιέται στο πέλαγος ψαριά 10 ως 20 φορές μεγαλύτερη. «Από όλους τους φυσικούς πόρους του πλανήτη γρηγορότερα {0}μειώνονται οι πληθυσμοί των ψαριών» αναφέρεται σε έκθεση του οργανισμού. Και αυτό διότι συνηθίζουμε να καταναλώνουμε ολοένα μικρότερα σε μέγεθος ψάρια, δηλαδή τρώμε τα μικρά προτού προλάβουν να αναπαραχθούν. Παρ΄ ότι όμως «το μέγεθος μετράει», όπως διατείνεται το σχετικό σλόγκαν της Greenpeace, κανείς δεν ενδιαφέρεται αν, για παράδειγμα, τα μπαρμπούνια πρέπει να γεννήσουν την άνοιξη και μετά να ξεκινήσει η αλιεία τους. Σπανίως οι αλιείς τηρούν τις περιόδους πλήρους απαγόρευσης για την προστασία των γόνων. Ετσι η βιολογική αλυσίδα έχει καταστραφεί και τα εμπορικά είδη σπανίζουν. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι πολλά από τα ψάρια που πωλούνται στους πάγκους των ψαράδικων ή στα σουπερμάρκετ δεν προέρχονται από τις ελληνικές ή τις ευρωπαϊκές θάλασσες, αλλά από χώρες της Αφρικής, της Νότιας Αμερικής και της Ασίας. Στη χώρα μας από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950 ο όγκος των αλιευμάτων αυξανόταν με ταχύτατους ρυθμούς, με αποκορύφωμα το 1994. Ωστόσο τα τελευταία δεκατέσσερα χρόνια παρατηρείται κάθετη πτώση, κυρίως στα μεγάλα σε μέγεθος ψάρια. Καταστροφική Συνθήκη Ψαράδες έχουν μόλις αλιεύσει στα νερά του Ναυπλίου τόνους βάρους 70 κιλών. Δεξιά, ψαράς από το Τολό μεταφέρει με κάπως ανορθόδοξο τρόπο ξιφία... που σπαρταρά. Ο τόνος και ο ξιφίας συγκαταλέγονται στα είδη ψαριών που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν από τις ελληνικές- και όχι μόνο- θάλασσες ΕURΟΚΙΝΙSS Αν και τα στατιστικά και επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος, όσες προσπάθειες έγιναν για να δοθεί λύση σε αυτό δεν έφεραν αποτέλεσμα. Μία από τις πρώτες διεθνείς απόπειρες διάσωσης των ιχθυαποθεμάτων αποδείχθηκε καταστροφική. Η Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τον νόμο για τη θάλασσα, που υπογράφηκε το 1979, επέκτεινε τα εθνικά δικαιώματα αλιείας στα 200 μίλια από τις ακτές κάθε χώρας. Περιέλαβε όμως και μια διάταξη σύμφωνα με την οποία, εφόσον υπήρχε πλεόνασμα αποθεμάτων ψαριών για τις εθνικές ανάγκες στη συγκεκριμένη ζώνη, η χώρα μπορούσε να πωλήσει τα δικαιώματά της σε ξένους στόλους. Ετσι άρχισαν οι βιομηχανικοί στόλοι των ανεπτυγμένων χωρών να... αλωνίζουν σε χώρες της Δυτικής Αφρικής όπου υπάρχει τεράστια διαφθορά. Παρά τις επιστημονικές μελέτες και τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την ανεπανόρθωτη ζημιά στα αποθέματα ψαριών της Δυτικής Αφρική, η πρακτική αυτή εξακολουθεί να εφαρμόζεται ως και σήμερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2002, την ίδια χρονιά που ευρωπαϊκή έκθεση έδειχνε ότι τα αποθέματα ψαριών της Σενεγάλης είχαν μειωθεί κατά 75% στη διάρκεια της τελευταίας 15ετίας, οι Βρυξέλλες αγόρασαν για μία τετραετία τα δικαιώματα αλιείας του τόνου και των βενθοπελαγικών ψαριών στις ακτές της Σενεγάλης, καταβάλλοντας περίπου 2,5 εκατ. ευρώ ετησίως. Το 2006 η πρόσβαση για 43 ευρωπαϊκά αλιευτικά σκάφη στις ακτές της Μαυριτανίας αγοράστηκε έναντι περίπου 30 εκατ. ευρώ ετησίως. Υπολογίζεται ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στην ανεργία 400.000 δυτικοαφρικανούς ψαράδες ενώ για εκατομμύρια Αφρικανούς που εξαρτώνται από τα ψάρια για την πρόσληψη λευκώματος η κατανάλωση έχει μειωθεί από 9 σε 7 κιλά ετησίως. -->